เทศกาลกินเจ ถือศีลกินผัก ที่ภูเก็ต 27 กันยายน – 05 ตุลาคม 54

ประเพณีถือศีลกินผัก (กินเจ) จังหวัดภูเก็ต
ระหว่าง วันที่ 27 กันยายน – 05 ตุลาคม 54

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

ประวัติประเพณีกินผัก (กินเจ)

เดิมประเพณีกินผัก (เจี๊ยะฉ่าย) ที่ชาวบ้านและชาวจีนที่อยู่ในจังหวัดภูเก็ตเรียกกันว่า “เจี๊ยะฉ่าย” นั้น เป็นลัทธิเต๋าซึ่งนับถือบูชาเซียนเทวดา เทพเจ้า วีรบุรุษ เป็นประเพณีที่คนจีนนับถือมาช้านาน โดยเฉพาะคนจีนฮกเกี้ยน คำว่า “เจี๊ยะฉ่าย” (กินผัก) เป็นภาษาท้องถิ่น วันประกอบพิธีตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ ถึง 9 ค่ำ (เก้าโง้ยโฉ่ยอีดถึงโฉ่ยเก้า) ตามปฏิทินจีนของทุกๆปี

ประเพณีเจี๊ยะฉ่าย ได้เริ่มขึ้นเป็นครั้งแรกที่หมู่บ้าน ไล่ทู (ในทู) ซึ่งเป็นหมู่บ้านกะทู้ ตำบลกะทู้ จังหวัดภูเก็ตในปัจจุบัน คนจีนเหล่านั้นได้อพยพเข้ามาทำเหมืองแร่ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา (ในสมัยรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช) มีการค้าขายแร่ดีบุกกับปอร์ตุเกส ฮอลันดา ฝรั่งเศส อังกฤษ เป็นต้น คนจีนเหล่านั้นได้หลั่งไหลเข้ามามากที่สุดก่อนปี พ.ศ.2368 คือหลังจากเมืองภูเก็ตและเมืองถลางถูกพม่ารุกรานเมื่อปี พ.ศ.2352 พลเมืองได้กระจัดกระจายไปอยู่ตามที่ต่างๆ ครั้นพระยาถลาง (เจิม)ได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองถลาง และได้ตั้งเมืองภูเก็ตที่บ้านเก็ตโฮ่ ให้พระภูเก็ต (แก้ว) มาเป็นเจ้าเมือง (ระหว่าง พ.ศ. 2368-2400)

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

พื้นที่รอบๆในทู (กะทู้) อุดมสมบรูณ์ไปด้วยแร่ดีบุก จึงทำให้คนจีนหลั่งไหลเข้ามาขุดแร่ดีบุกเป็นจำนวนมาก ส่วนใหญ่จะเป็นคนจีนที่อพยพมาจากเมืองถลางเดิมที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วไป และที่อพยพมาจากมณฑลฮกเกี้ยน,ซัวเถาและเอ้หมึง ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศจีน โดยอาศัยเรือใบผ่านมาทางแหลมมาลายู เป็นต้น หมู่บ้านในทูในสมัยนั้นยังเป็นป่าทึบ มีไข้ป่า ตลอดจนภยันตรายต่างๆ จากสัตว์ป่ามากมาย แต่ผู้คนและชาวจีนในหมู่บ้านในทูกลับเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องจากมีแร่ดีบุกอุดมสมบูรณ์จนเป็นที่เลื่องลือไปทั่วโลก

คนจีนที่อยู่ในทูสมัยนั้น มีความเชื่อและความศรัทธาในเรื่องเทพเจ้าประจำตระกูลหรือเทพเจ้าที่คุ้มครอง ประจำหมู่บ้าน เช่น เทพยดาฟ้าดิน เซียนต่างๆ รวมถึง บรรพบุรุษของตนเองมาก่อนแล้ว เมื่อมีเหตุเภทภัยเกินขึ้นจึงได้มีการอัญเชิญเทพเจ้าแต่ละพระองค์ที่ตน นับถือบูชากราบไหว้ให้มาคุ้มครองปกป้องรักษาตน หรือพวกพ้องที่ได้ทำมาหากินในท้องถิ่นที่ตนพำนักอาศัยให้คนเหล่านั้นอยู่ เย็นเป็นสุขโดยทั่วกันและความเชื่อนี้ยังคงยึดถือจนตราบเท่าทุกวันนี้

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

ต่อมาได้มีคณะงิ้ว หรือ เปะหยี่หี่ ที่ได้เดินทางมาจากประเทศจีนมาเปิดแสดงที่บ้านในทู คณะงิ้วนี้สามารถแสดงอยู่ได้ตลอดปี เนื่องจากเศรษฐกิจของชาวในทู กรรกรจีน รวมถึงร้านค้า มีรายได้ดีมาก ในขณะนั้น ต่อมาปรากฏว่ามีตึกดิน 26 หลัง และโรงร้าน 112 หลัง จึงสามารถอุดหนุนงิ้วคณะนี้ได้ตลอดปี หลังจากคณะงิ้วได้เปิดทำการแสดงอยู่ที่บ้านในทูระยะหนึ่ง ได้เกิดมีการเจ็บป่วยเป็นไข้ และจากการเจ็บป่วยครั้งนี้ทำให้คณะงิ้วนึกขึ้นได้ว่าพวกตนไม่ได้ประกอบพิธี เจี๊ยะฉ่าย (กินผัก) ซึ่งเคยปฏิบัติกันมาทุกปีที่เมืองจีน และปรากฏมาตั้งแต่สมัยพระเจ้าอึ่งตี่ฮ่องเต้เป็นต้นมา จึงได้ปรึกษาหารือในหมู่คณะ และได้ตกลงกันประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายขึ้นที่โรงงิ้วนั่นเอง ทั้งนี้เนื่องจากไม่สามารถลงเรือใบ หรือเรือสำเภาเดินทางกลับไปร่วมพิธีเจี๊ยะฉ่ายที่เมืองจีนได้ทันเพราะใกล้จะ ถึงวันประกอบพิธีแล้ว จึงได้ตกลงใจประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายขึ้นที่โรงงิ้วเพื่อขอขมาโทษด้วยสาเหตุ

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

ต่าง ๆ ต่อมาโรคภัยไข้เจ็บก็หายไปหมดสิ้น รวมทั้งโรคภัยไข้เจ็บที่เคยเบียดเบียดชาวในทู ก็ลดลงด้วยเช่นกัน เรื่องนี้สร้างความประหลาดใจให้แก่ชาวในทูเป็นอันมาก จึงได้สอบถามจากคณะงิ้วและได้คำตอบว่าพวกเขาได้ประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายแบบย่อๆ เนื่องจากไม่มีผู้รู้และผู้ชำนาญในการจัดประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายโดยเพียงแต่ สักการะบูชากราบไหว้ขอขมาโทษ ระลึกถึงกิ้วอ๋องเอี๋ยหรือ กิ้วอ๋องต่ายเต่หรือพระราชาธิราชทั้งเก้าพระองค์นั้นเอง

คณะงิ้วยังได้แนะนำชาวจีนในทูต่อไปว่า การเชิญเทพเจ้ามาสักการะบูชาเพื่อปกป้องตนเอง ครอบครัว และท้องถิ่น เพื่อให้อยู่เย็นเป็นสุขตามที่ได้ปฏิบัติกันมาแล้ว เป็นสิ่งที่ดีแต่ถ้าจะให้ดียิ่งขึ้นก็ควรจะเจี๊ยะฉ่ายถือศีลไปด้วย การเจี๊ยะฉ่ายไม่จำเป็นต้องปฏิบัติให้ครบทั้งเก้าวัน จะเจี๊ยะฉ่ายกี่วันก็ได้ตามแต่ศรัทธาและเหมาะสมของแต่ละครอบครัว ชาวในทูและคนจีนส่วนใหญ่มีความเชื่อและเลื่อมใสได้ปฏิบัติตามคำแนะนำของคณะ งิ้ว โดยได้ประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายในปีต่อมา ประเพณีเจี๊ยะฉ่ายของเมืองภูเก็ตได้เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกที่ในทู (กะทู้) นั่นเอง ต่อมาจึงได้แพร่หลายออกไปตามสถานที่ต่างๆ

หลังจากชาวจีนในทูได้ประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายได้ประมาณ 2-3 ปี โรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ได้ลดน้อยลงและหายไปในที่สุด ทำให้ชาวจีนที่มาอาศัยทำเหมืองแร่อยู่ตามดงตามป่ามีความเชื่อและศรัทธา เลื่อมใสมากยิ่งขึ้น

ก่อนคณะงิ้วจะย้ายไปทำการแสดงที่อื่น คณะงิ้วได้มอบรูปพระกิ้มซิ้น (เทวรูป),เล่าเอี๋ย (เตียนฮู้หง่วนโส่ย),ส่ามอ๋องฮู่อ๋องเอี๋ย, ส่ามไถ้จือ และได้ให้คำแนะนำแก่ชาวจีนเกี่ยวกับการประกอบพิธีกรรมโดยย่อๆ ในครั้งนั้นด้วยในช่วงระยะที่ชาวจีนกำลังประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่าย (กินผัก) ที่ท่านผู้รู้ท่านหนึ่งซึ่งไม่ปรากฏนามเคยอาศัยอยู่ที่มณฑลกังไส (กังไส คือ เจียงซี้ของประเทศจีนในปัจจุบัน) ได้เดินทางมาประกอบอาชีพในทู ได้เห็นการประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายของชาวจีนไม่ถูกต้องตามแบบฉบับของฉ้ายตึ้ง (ศาลเจ้าในมณฑลกังไส) จึงได้แจ้งให้ชาวจีนในทูทราบว่าตนยินดีรับอาสาเดินทางกลับไปมณฑลกังไสของ ประเทศจีน เพื่อไปเชี้ยเหี้ยวโห้ย (อัญเชิญธูปไฟ) และองค์ประกอบสำหรับพิธี แต่ไม่สามารถเดินทางไปได้เนื่องจากขาดทุนทรัพย์ ชาวจีนในทูจึงได้ร่วมมือร่วมใจกันรวบรวมทุนทรัพย์ให้กับผู้รู้ท่านนี้ สำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปมณฑลกังไส

อีก 2-3 ปีต่อมา ในระหว่างที่ชาวจีนในทูประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายแบบย่อๆ จนถึงวันขึ้น 7 ค่ำ (วันเก้าโง้ยโฉ่ยฉีด) ตามปฏิทินจีน เวลากลางคืน เรือใบจากประเทศจีนได้เดินทางมาถึงหัวท่าบ่างเหลียว (บางเหนียวในปัจจุบัน) ท่านผู้รู้ได้เดินทางกลับมากับเรือใบลำนี้ด้วยและได้ส่งคนมาแจ้งข่าวให้ชาว จีนในทูทราบว่า บัดนี้ตนได้เดินทางกลับจากประเทศจีนมาถึงหัวท่าบางเหลียวพร้อมเชี้ยเหี้ย วเอี้ยน (ผงธูป) มาด้วยแล้ว ขอให้คณะกรรมการกับผู้ที่ร่วมประกอบพิธีเจี๊ยะฉ่ายไปต้อนรับที่หัวบ่าง เหลียวในวันเก้าโง้ยโฉ่ยโป๊ยคือวันรุ่งขึ้น

เหี้ยวโห้ย หรือ เหี้ยวเอี้ยนที่นำมาจากมณฑลกังไส ได้จุดปักไว้ในเหี้ยวหล๋อ(กระถางธูป) โดยจุดธูปให้ติดตลอดระยะทางมิให้ดับ นอกจากนี้ยังได้นำแก้ง(บทสวดมนต์,คัมภีร์,ตำราต่างๆ พร้อมทั้งป้ายชื่อเต้าโบ้เก้ง ป้ายติดหน้าอ๊ามฉ้ายตึ้ง)

ปัจจุบันประเพณีเจี๊ยะฉ่าย (กินผัก) ของชาวภูเก็ตได้ปฏิบัติสืบทอดกันมาทุกปีนับเวลาได้ หลายร้อยปีแล้วซึ่งถือว่าเป็นประเพณีอันดีงามของชาวภูเก็ต

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

กิจกรรม
พิธีกรรมต่าง ๆ ของศาลเจ้าในจังหวัดภูเก็ต รับประทานอาหารเจ ถือศีลกินผัก ขบวนแห่พระที่ยิ่งใหญ่

ประเพณีถือศีลกินผัก (กินเจ) จังหวัดภูเก็ตเป็นประเพณีที่ดีงามที่สืบทอดกันมานับร้อยปี เป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่ของภูเก็ต 9 วัน 9 คืน กำหนดการพิธีแห่พระของศาลเจ้า
วันที่ 28 ก.ย.54 ศาลเจ้าจ้อสู่ก้งนาคา
วันที่ 29 ก.ย.54 ศาลเจ้าสะปำ
วันที่ 30 ก.ย.54 ศาลเจ้าสามกอง
วันที่ 01 ต.ค.54 ศาลเจ้าบ้านท่าเรือ
วันที่ 02 ต.ค.54 ศาลเจ้าบางเหนียว
วันที่ 03 ต.ค.54 ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย
วันที่ 04 ต.ค.54 ศาลเจ้ากะทู้
ศาลเจ้ายกเค่เก้ง (ซอยพะเนียง)
วันที่ 05 ต.ค.54 ศาลเจ้าซุ่ยบุ่นต๋อง

ข้อควรปฏิบัติ 10 ประการสำหรับผู้ถือศีลกินผัก
1 ชำระร่างกายให้สะอาดตลอดช่วงงานประเพณีถือศีลกินผัก
2 ทำความสะอาดเครื่องครัวและแยกใช้คนละส่วนกับผู้ที่ไม่ได้ถือศีลกินผัก
3 ควรสวมชุดขาวตลอดช่วงงานประเพณีถือศีลกินผัก
4 ประพฤติตนดีทั้งกายและใจ
5 ห้ามบริโภคเนื้อสัตว์
6 ห้ามมีเพศสัมพันธ์ในช่วงงานประเพณีถือศีลกินผัก
7 ห้ามดื่มสุราและของมึนเมา
8 ผู้ที่อยู่ระหว่างไว้ทุกข์ไม่ควรร่วมงานประเพณีถือศีลกินผัก
9 หญิงมีครรภ์ไม่ควรดูพิธีกรรมใด ๆ ในช่วงงานประเพณีถือศีลกินผัก
10 หญิงมีประจำเดือนไม่ควรร่วมพิธีกรรมใด ๆ ในช่วงงานประเพณีถือศีลกินผัก

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

สถานที่ไหว้พระและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ 9 แห่ง ในจังหวัดภูเก็ต เสริมสิริมงคล

1. วัดพระทอง นมัสการพระผุด “จะได้มีเงินมีทอง”

2. อนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรี – ท้าวศรีสุนทร เพื่อระลึกถึงสองวีรสตรีศรีถลาง ผู้กล้าของแผ่นดิน

3. ศาลเจ้ากะทู้ ไหว้องค์เล่าเอี้ย “เพื่อขอพรให้เป็นผู้มีเสน่ห์ เป็นที่รักแก่คนทั้งหลาย

4. ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย ไหว้รวมองค์เทพ “เพื่ออธิษฐานให้สุขภาพแข็งแรง

5. ศาลเจ้าแสงธรรม ไหว้องค์สุ่นต่ายไส่ “เพื่อให้เป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด”

6. ศาลเจ้าปุดจ้อ นมัสการเจ้าแม่กวนอิม ไทโส่ยเอี๋ย (เทพดาวนพเคราะห์) และจ่ายสินเอี๋ย (เทพเจ้าแห่งโชคลาภ) “เพื่อสะเดาะห์เคราะห์และขอพรรับโชค”

7. ศาลเจ้าบางเหนียว ไหว้สามต่องอ๋อง เพื่อให้เจริญ “ก้าวหน้าทางอาชีพและการงาน”

8. ศาลเจ้ากิ้วเที้ยนเก้ง (ปลายสะพานหิน) ที่ไม่ได้รับความเสียหายราวปฏิหารย์จากธรณีพิบัติภัยและคลื่นยักษ์ (Tsunami) ไหว้องค์กิ้วเที้ยนเฮียนลื้อ และ องค์ซำโป้ฮุก “เพื่อให้เกิดสขทางบารมี”

9. วัดฉลอง นมัสการ หลวงพ่อแช่ม หลวงพ่อช่วง และ หลวงพ่อเกลื้อม “เพื่อให้เจริญด้วยยศฐาบรรดาศักดิ์นานาันัปการ”

เทศกาลกินเจ 2554 ภูเก็ต

หมี่ฮกเกี้ยนผัด ร้านต้นโพธิ์

อร่อยประจำถิ่น
หมี่ฮกเกี้ยนผัด ร้านต้นโพธิ์ (แป๊ะกง) วงเวียนหอนาฬิกา ถนนภูเก็ต ร้านระย้า ถนนดีบุกตัดใหม่ เมนูเด็ด แกงปูใบชะพลู น้ำพริกกุ้งเสียบ ร้านภูเก็ต เป๋าฮื้อ ภัตตาคาร ริมอ่าวเกาะสิเหร่ ถนนเทพประทาน เป๋าฮื้อนึ่งซีอิ๊ว พระกระโดดกำแพง อร่อยบรรยากาศดี ร้านนายยาว ตรงข้ามโรงแรมแดงพลาซ่า ถนนภูเก็ต เมนูแนะนำ กะเปกผัดกุ้ง หอยชักตีนลวก สำหรับคอกาแฟ ร้านโรตีแถวน้ำ (บังหมีด) สี่แยกแถวน้ำ ถนนเทพกระษัตรีย์ โรตีจิ้มแกง กาแฟ รสชาติกลมกล่อม

ถือศีลกินผัก (กินเจ)

รู้ก่อนเดินทาง
ประเพณีถือศีลกินผักจะถือปฏิบัติตามปฏิทินจีน ที่กำหนดให้วันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 9 จะยู่ในช่วงเดือนกันยายน ?ตุลาคม ของทุกปี เป็นวันเริ่มต้นของการปฏิบัติตนให้อยู่ในศีลธรรม ถือศีลกินผักละเว้นการทานเนื้อสัตว์เป็นเวลา 9 วัน 9 คืน

ขอขอบคุณ?หนังสือ 102 ที่เที่ยวออกรส ธนาคารไทยพานิชย์ , Phuketindex.com , ภาพจากอินเตอร์เน็ต